മനുഷ്യൻ സ്നേഹവും പരിഗണ നയും അംഗീകാരവും ആഗ്രഹി ക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക ജീവിയാണ്. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുന്ന നിമിഷം മുതൽ മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധയും കരുതലും തേടുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ഒരു തെറ്റോ രോഗമോ അല്ല. എന്നാൽ, ഈ ആഗ്രഹം ജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രബി ന്ദുവായി മാറുകയും, സ്വന്തം ആത്മ മൂല്യം മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രശംസയിലും അംഗീകാരത്തിലും മാത്രം അധിഷ്ഠിതമാവുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ അത് വ്യക്തിയുടെ മാനസികാ രോഗ്യത്തെയും ബന്ധങ്ങളെയും സാരമായി ബാധിച്ചേക്കാം.
ഈ പ്രവണതയെ പൊതുവെ “Attention Seeking Syndrome” (അറ്റൻഷൻ സീക്കിംഗ് സിൻഡ്രോം)എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു ഔദ്യോഗിക മാനസിക രോഗനിർണയമല്ലെങ്കിലും (Official Diagnosis), മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ സവിശേഷമായി പഠനവിധേയമാ ക്കുന്ന ഒരു പെരുമാറ്റ രീതിയാണ്.
എന്താണ് അറ്റൻഷൻ സീക്കിംഗ് സിൻഡ്രോം?
മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ, പ്രശംസ, അംഗീകാരം എന്നിവ നിരന്തരം കാംഷിക്കുന്ന പ്രവണതയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷത. ഇത്തരക്കാർക്ക് പ്രതീക്ഷിച്ച ശ്രദ്ധ ലഭിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ അസ്വസ്ഥത, വിഷാദം, കോപം, നിരാശ തുടങ്ങിയ വികാരങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടാം.
ചിലപ്പോൾ ഇവർ അമിതമായി നാടകീയത പ്രകടിപ്പിക്കുകയും, സ്വന്തം പ്രശ്നങ്ങളെ അതിശയോ ക്തിപരമായി അവതരിപ്പിക്കുകയും, സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ നിരന്തരമായ അംഗീകാരം തേടാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യും. മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റാൻ അസാധാരണമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാനും ഇവർ മടിക്കാറില്ല. മനഃശാസ്ത്രജ്ഞർ ചൂണ്ടിക്കാണി ക്കുന്നതുപോലെ, “നിങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണോ അതായി മാറുന്നതാണ് ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യം.” അതായത്, മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി ജീവിക്കുന്നതി നേക്കാൾ സ്വന്തം യഥാർത്ഥ വ്യക്തിത്വത്തെ കണ്ടെത്തുന്നതാണ് മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം.
വിദഗ്ധർ പറയുന്നത്: എന്തുകൊണ്ട് ഈ സ്വഭാവം?
മനഃശാസ്ത്ര വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ശ്രദ്ധ തേടുന്ന സ്വഭാവം പലപ്പോഴും വ്യക്തിയുടെ ആന്തരികമായ വൈകാരിക ആവശ്യങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനമാണ്. ഇതിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവ യാണ്:
ആത്മവിശ്വാസക്കുറവ്:
പല അറ്റൻഷൻ സീക്കിംഗ് പ്രവണത കൾക്കും പിന്നിൽ ആഴത്തിലുള്ള ആത്മവിശ്വാസക്കുറവും സ്വയം അംഗീകരിക്കാനുള്ള ബുദ്ധിമു ട്ടുമാണ്. പ്രശസ്ത മനഃശാസ്ത്ര ജ്ഞനായ എബ്രഹാം മാസ്ലോ നിരീക്ഷിച്ചതുപോലെ, “ഒരു മനുഷ്യന് എന്താകാൻ സാധിക്കുമോ, അത് അവൻ ആയിത്തീരുക തന്നെ വേണം.”* മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രശംസയിലൂടെ സ്വന്തം മൂല്യം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനുപകരം, സ്വന്തം കഴിവുകളും സാധ്യതകളും തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയെ വളർത്തി യെടുക്കുകയാണ് യഥാർത്ഥ വ്യക്തിവികാസം.
ബാല്യകാല അനുഭവങ്ങളുടെ സ്വാധീനം:
കുട്ടിക്കാലത്തുണ്ടാകുന്ന സ്നേഹക്കുറവ്, അവഗണന, നിരന്തരമായ വിമർശനങ്ങൾ, താരതമ്യങ്ങൾ, സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത കുടുംബാന്തരീക്ഷം എന്നിവ പിന്നീട് ശ്രദ്ധ നേടാനുള്ള ശക്തമായ ആഗ്രഹത്തിന് വഴിവെച്ചേക്കാം. സ്വയം അംഗീകരിക്കാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസം വളരാതെ പോകുമ്പോൾ, വ്യക്തി തന്റെ മൂല്യം മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രതികരണങ്ങളിൽ തിരയാൻ തുടങ്ങുന്നു.
ഏകാന്തതയും വൈകാരിക ശൂന്യതയും:
ആന്തരികമായ ഒറ്റപ്പെടലും വൈകാരികമായ ശൂന്യതയും പലരെയും നിരന്തരം മറ്റുള്ളവരുടെ അംഗീകാരം തേടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. “നിങ്ങൾ നിങ്ങളെ ക്കുറിച്ച് എന്ത് വിശ്വസിക്കുന്നുവോ, ഒടുവിൽ നിങ്ങൾ അതായി മാറുന്നു” എന്ന തത്വം ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്. ആത്മവിശ്വാസവും സ്വയംവിശ്വാസവുമാണ് ഈ ശൂന്യതയെ അതിജീവിക്കാനുള്ള പ്രധാന ആയുധങ്ങൾ.
സോഷ്യൽ മീഡിയ സംസ്കാരവും അറ്റൻഷൻ സീക്കിംഗും
ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടം ഈ പ്രവണ തയ്ക്ക് തികച്ചും പുതിയൊരു മുഖമാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.
* എൻ്റെ ചിത്രത്തിന് എത്ര ലൈക്കുകൾ കിട്ടി?
* എൻ്റെ പോസ്റ്റിന് എത്ര ഷെയ റുകൾ ലഭിച്ചു?
* എത്ര പേർ അനുകൂലമായി പ്രതികരിച്ചു?
ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ ഇന്ന് പലരുടെയും ആത്മമൂല്യത്തിന്റെ അളവുകോലുകളായി മാറിയി രിക്കുന്നു. സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ലഭിക്കുന്ന ഓരോ അംഗീകാരവും (Likes/Comments) താല്ക്കാലികമായ സന്തോഷം നൽകുകയും, വീണ്ടും വീണ്ടും അതേ അനുഭവം തേടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാനസിക ചക്രം (Feedback Loop) സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
അറ്റൻഷൻ സീക്കിംഗിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ
* എപ്പോഴും എല്ലാവരുടെയും ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുക.
*എല്ലാവരും തന്നെക്കുറിച്ച് നല്ലത് പറയുന്നത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹി ക്കുക. അത് കേൾക്കുന്നതിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുക അക്കാര്യം മറ്റൊരാളോട് പറഞ്ഞ് അതിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുക.
* സാധാരണ കാര്യങ്ങൾ പോലും വളരെ വലിയ സംഭവങ്ങളായി അതിശയോക്തിയോടെ അവതരി പ്പിക്കുക. അത് മറ്റുള്ളവരോട് പറഞ്ഞ് അവരുടെ സഹതാപം പിടി ച്ചു പറ്റുക.
*മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് നിരന്തരമായി പ്രശംസയും അംഗീകാരവും പ്രതീക്ഷിക്കുക.
* മറ്റുള്ളവരുടെ സഹതാപം പിടിച്ചുപറ്റാൻ സ്വന്തം പ്രശ്നങ്ങളെ പെരുപ്പിച്ചു മറ്റുള്ളവരോട് പറയുക.
* മറ്റുള്ളവരുടെ സംഭാഷണങ്ങളെ എങ്ങനെയെങ്കിലും സ്വന്തം വിഷയങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുക.
* പ്രതീക്ഷിച്ച ശ്രദ്ധ ലഭിക്കാതിരി ക്കുമ്പോൾ പ്രകോപിതനാവുകയോ നിരാശനാവുകയോ ചെയ്യുക.
* സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ അമിതമായ അംഗീകാര പ്രതീക്ഷ പുലർത്തുകയും അതിനായി സമയം കളയുകയും ചെയ്യുക.
*എല്ലാവരും തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നു തൻ്റെ കഴിവുകളെ അംഗീകരി ക്കുന്നു. എന്ന് സ്വയം വിശ്വസിച്ച് താൻ ഒരു സംഭവമാണെന്ന് സ്വയം തോന്നിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല അത് മറ്റുള്ളവരോട് ‘പറയുന്നതിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുക.
* തന്നെ കേൾക്കുന്നവരുമായും, തന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നവരുമായി മണിക്കുറുകളോളം ഫോണിൽ സംസാരിക്കുക.
- മറ്റുള്ള ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കാ നായി ദിവസവും സോഷ്യൽ മീഡയായിൽ പോസ്റ്റിടുക. ഫോണിലൂടെയും വീഡിയോ കോളിലൂടെയും മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ തന്നിലേക്ക് ആകർഷി ക്കുക.
വ്യക്തിബന്ധങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ
അമിതമായ ശ്രദ്ധാഗ്രഹം കുടുംബ ജീവിതത്തെയും സൗഹൃദങ്ങളെയും തൊഴിൽബന്ധങ്ങളെയും ദോഷകരമായി ബാധിക്കാം. ഇത് ബന്ധങ്ങളിൽ അകലം സൃഷ്ടി ക്കാനും, തെറ്റിദ്ധാരണകൾ വർധിപ്പിക്കാനും, കൂടെയുള്ളവരെ മാനസികമായി ക്ഷീണിപ്പിക്കാനും ഇടയാക്കും.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രശസ്ത ഗവേഷകയും എഴുത്തുകാരി യുമായ ബ്രെനെ ബ്രൗണിന്റെ വാക്കുകൾ പ്രസക്തമാണ്: *”നമ്മുടെ ജീവിതകഥയെ അംഗീകരിക്കുന്നതും നമ്മെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നതുമാണ് നമുക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും ധീരമായ കാര്യം.”സ്വയം അംഗീക രിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് മറ്റുള്ളവരുടെ അംഗീകാരത്തിനായി നിരന്തരം കാത്തുനിൽക്കേണ്ടി വരില്ല.
എപ്പോൾ വിദഗ്ധസഹായം തേടണം?
താഴെ പറയുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒരു മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ധന്റെ (Psychologist/Psychiatrist) സഹായം തേടുന്നത് ഉചിതമായി രിക്കും:
* ശ്രദ്ധ ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യ ങ്ങളിൽ കടുത്ത വിഷാദമോ ആകുലതയോ അനുഭവപ്പെടുക.
* ഈ സ്വഭാവം കാരണം വ്യക്തി ബന്ധങ്ങൾ തകരാൻ തുടങ്ങുക.
* അമിതമായ നാടകീയ പെരുമാ റ്റങ്ങൾ സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിന് അപ്പുറമാവുക.
* സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ മൂല്യം പൂർണമായും മറ്റുള്ളവരുടെ അംഗീകാരത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചാണെന്ന തോന്നൽ ശക്തമാവുക.
പരിഹാര മാർഗങ്ങൾ
1.ആത്മമൂല്യം തിരിച്ചറിയുക: സ്വന്തം കഴിവുകളിലും വ്യക്തിത്വ ത്തിലും വിശ്വാസമർപ്പിക്കുക.
2. സോഷ്യൽ മീഡിയ നിയന്ത്രണം:
സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിന് കൃത്യമായ സമയപരിധി നിശ്ചയിക്കുക (Digital Detox).
3.ആരോഗ്യകരമായ ബന്ധങ്ങൾ: പ്രശംസകൾക്ക് അപ്പുറം പരസ്പര ബഹുമാനമുള്ള സൗഹൃദങ്ങളും ബന്ധങ്ങളും വളർത്തിയെടുക്കുക.
4ആത്മപരിശോധന ശീലമാക്കുക: ധ്യാനം, യോഗ എന്നിവയിലൂടെ മനസ്സിന് ഏകാഗ്രതയും ശാന്തതയും നൽകുക.
“ആത്മാഭിമാനം എന്നത് നാം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ സ്വയം നേടിയെ ടുത്ത പ്രതിച്ഛായയാണ്.” യഥാർത്ഥ ആത്മമൂല്യം മറ്റുള്ളവർ നമ്മെ എങ്ങനെ കാണുന്നു എന്നതിലല്ല, നാം നമ്മെ എങ്ങനെ കാണുന്നു എന്നതിലാണ് അടങ്ങിയിരി ക്കുന്നത്.
അറ്റൻഷൻ സീക്കിംഗ് സിൻഡ്രോം ഒരു ഔദ്യോഗിക രോഗമല്ലെങ്കിലും, അത് മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ സങ്കീർ ണ്ണമായ ഒരു സാമൂഹിക-വൈകാ രിക സത്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഓരോ മനുഷ്യനും സ്നേഹവും അംഗീകാരവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. എന്നാൽ ജീവിതത്തിന്റെ മൂല്യം മുഴുവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ കൈയടികളിൽ മാത്രം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കു മ്പോൾ മാനസിക സമാധാനമാണ് നഷ്ടപ്പെടുന്നത്.
യഥാർത്ഥ സന്തോഷം മറ്റുള്ളവ രുടെ താല്ക്കാലിക പ്രശംസ കളിലല്ല, മറിച്ച് സ്വയം അംഗീകരി ക്കാനും സ്വന്തം മൂല്യം തിരിച്ചറി യാനുമുള്ള കഴിവിപ്പിലാണ് അടങ്ങി യിരിക്കുന്നത്. ശ്രദ്ധ തേടുന്ന മനസ്സ് ഒടുവിൽ കണ്ടെത്തേണ്ടത് മറ്റുള്ളവരുടെ അംഗീകാരമല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം അസ്തിത്വത്തിന്റെ അർത്ഥവും തനിമയുമാണ്.
