ന്യൂഡെൽഹി :-അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടു ത്തിയ സമയം മാത്രമല്ല; യഥാർത്ഥ കസ്റ്റഡി സമയം മുതൽ 24 മണിക്കൂ റിനകം കോടതിയിൽ ഹാജരാ ക്കണം: സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർണായക വിധി:ഒരാളെ പോലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്താൽ ഔദ്യോഗികമായി അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെ ടുത്തിയ സമയം മുതൽ അല്ല, യഥാർത്ഥത്തിൽ കസ്റ്റഡിയിലെ ടുത്ത സമയം മുതൽ 24 മണിക്കൂറിനകം മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർണായക ഉത്തരവ്. ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽ കുന്ന വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും പൗരാവകാശങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ ശക്തമായ സംരക്ഷണം നൽകുന്നതാണ് കോടതിയുടെ ഈ നിലപാട്.
അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് വൈകിപ്പിച്ച് 24 മണിക്കൂർ എന്ന ഭരണഘടനാപരമായ സമയപരിധി മറികടക്കാൻ പോലീസിന് കഴിയില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഒരാളെ യഥാർത്ഥത്തിൽ പോലീസ് നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും സ്വതന്ത്രമായി പോകാനുള്ള അവകാശം നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമയം മുതലാണ് കസ്റ്റഡി കാലയളവ് കണക്കാക്കേ ണ്ടത്.
കസ്റ്റഡിയുടെ യഥാർത്ഥ സമയം നിർണായകം
ഒരു വ്യക്തിയെ രാവിലെ 10 മണിക്ക് പോലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുകയും വൈകുന്നേരം 6 മണിക്ക് ഔദ്യോഗി കമായി അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തു കയും ചെയ്താൽ 24 മണിക്കൂർ കണക്കാക്കേണ്ടത് രാവിലെ 10 മണി മുതലാണ്. അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടു ത്തിയ വൈകുന്നേരം 6 മണി മുതൽ സമയം കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ല. അറസ്റ്റ് നടപടികൾ വൈകിപ്പിച്ച് നിയമപരമായ സമയപരിധി മറികടക്കുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ അന്തഃസ ത്തയ്ക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നാണ് കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം.
ത്രിപുരയിലെ മയക്കുമരുന്ന് കേസ് വിധിക്ക് ആധാരം
ത്രിപുരയിൽ മയക്കുമരുന്ന് കടത്തു മായി ബന്ധപ്പെട്ട എൻഡിപിഎസ് (NDPS) കേസിലാണ് ഈ നിയമ പ്രശ്നം സുപ്രീംകോടതിയുടെ പരിഗ ണനയിലെത്തിയത്.
2025 സെപ്റ്റംബർ 29-ന് ഉച്ചക ഴിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയോടെ നാലു പേരെ പോലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെ ടുത്തിരുന്നു. എന്നാൽ ഔദ്യോഗിക അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയത് അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ 11 മണിക്കാണ്. തുടർന്ന് വൈകുന്നേരം 4.45-നാണ് ഇവരെ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയത്.
യഥാർത്ഥ കസ്റ്റഡി സമയം മുതൽ 24 മണിക്കൂറിലധികം കഴിഞ്ഞാണ് കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കിയതെന്ന കാര്യം സുപ്രീംകോടതി ഗൗരവ ത്തോടെ പരിഗണിച്ചു. ഭരണഘടനാപരമായ വ്യവസ്ഥക ളുടെ ലംഘനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പ്രതികളെ വിട്ടയക്കാൻ കോടതി ഉത്തരവിട്ടു.
ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 22(2) വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നു
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 22(2) പ്രകാരം അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ യാത്രയ്ക്ക് ആവശ്യമായ സമയം ഒഴികെ 24 മണിക്കൂറിനകം അടുത്തുള്ള മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാ ക്കണം. മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അനുമതി യില്ലാതെ അതിലധികം സമയം പോലീസ് കസ്റ്റഡിയിൽ തുടരാൻ പാടില്ല.
ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ (BNSS) സെക്ഷൻ 56-ലും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകളുണ്ട്.
കേരളത്തിലെ പോലീസ് നടപടികൾക്കും ഈ വിധി നിർണായകം
സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഈ നിലപാട് കേരളം ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും പോലീസ് അന്വേഷണങ്ങൾക്കും അറസ്റ്റു മായി ബന്ധപ്പെട്ട നടപടികൾക്കും നിർണായകമാണ്. ചോദ്യം ചെയ്യലിന്റെ പേരിൽ ഒരാളെ അനിശ്ചിതമായി പോലീസ് നിയന്ത്രണത്തിൽ നിർത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന സന്ദേശമാണ് വിധി നൽകുന്നത്.
അതേസമയം, പോലീസ് സ്റ്റേഷനി ലേക്ക് ചോദ്യം ചെയ്യലിനായി വിളിപ്പിക്കുന്നതും ഒരാളെ യഥാർത്ഥത്തിൽ കസ്റ്റഡിയിലെ ടുക്കുന്നതും വ്യത്യസ്തമായ നിയമസാഹചര്യങ്ങളാണ്. സ്വമേധയാ അന്വേഷണത്തിന് ഹാജരാകുന്നത് മാത്രം അറസ്റ്റ് അല്ല. എന്നാൽ ഒരാളുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം നിയന്ത്രിച്ച് പോകാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം സൃഷ്ടിച്ചാൽ അത് നിയമപരമായ കസ്റ്റഡിയായി പരിഗണിക്കപ്പെടാം.
പൗരന്റെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ഭരണഘടന നൽകുന്ന സംര ക്ഷണം ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലെ സമയക്രമം കൊണ്ട് മറികടക്കാ നാവില്ലെന്ന സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിലപാട് രാജ്യത്തെ ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിൽ ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്.
കുറിപ്പ്: ഇത് 2026 നവംബർ 5-ന് പുറത്തുവന്ന വിധിയുടെ റിപ്പോർട്ടു കളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിശദീകരണമാണ്.
കൂടുതൽ വായിക്കാൻ : Bar and Bench – സുപ്രീംകോടതി വിധിയുടെ വിശദമായ റിപ്പോർട്ട് വായിക്കുക. ഈ ലേഖനം പൊതുവായ നിയമബോധവൽക്ക രണത്തിനു ള്ളതാണ്. ഓരോ കേസിലെയും വസ്തുതകൾ, പരാതിയുടെ സ്വഭാവം, ലഭിച്ച നോട്ടീസ്, ബാധകമായ നിയമവ്യവ സ്ഥകൾ എന്നിവ അനുസരിച്ച് നടപടികൾ വ്യത്യാസ പ്പെടാം. പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ ഹാജരാകു ന്നതിന് മുമ്പ് അഭിഭാഷ കന്റെ ഉപദേശം തേടുന്നത് ഉചിതമാണ്.
